Strona www-gok-podegrodzie.net wykorzystuje pliki cookies w celu zapewnienia komfortu przeglądania naszego serwisu. 

Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie przez nas cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.

Aktualności

*

Wirtualny spacer po "Kubalówce"

dom

Podegrodzie - wieś z kasztelańskim rodowodem, jedna z najstarszych na sądecczyźnie, kolebka kultury Lachów Sądeckich, stolica tzw. Lachów Podegrodzkich. Piękno dawnej ludowej kultury tej grupy etnograficznej przejawiające się w gwarze, muzyce, obrzędach oraz bogatym zdobnictwie strojów regionalnych kultywują do dziś miejscowe zespoły regionalne "Podegrodzie" i "Małe Podegrodzie". Cenne zabytki tradycyjnej kultury materialnej, dotyczące gospodarki wiejskiej, rzemiosł itp. można poznać w lokalnym oddziale muzealnym. Niemniej cennym dorobkiem wielu pokoleń lachów była dawna, wiejska architektura, pięknie wkomponowana w podsądecki krajobraz. ten, dziś już prawie całkowicie wyparty przez współczesne budownictwo, element kultury ludowej możemy zobaczyć tylko w skansenie. Z potrzeby ocalenia dla potomnych i zachowania w macierzystej wsi ostatnich przykładów rodzimej architektury, w samym centrum współczesnego Podegrodzia powstała "Kubalówka". "Kubalówka" to drewniana zagroda lachowska składająca się aktualnie z chałupy, spichlerza i kuźni, wyposażonych w stare, tradycyjne sprzęty, odtworzona w obejściu znanej rodziny Podegrodzkiej Bodzionych "Kubali". Wszystkie przeniesione budynki pochodzą z Podegrodzia. Twórcą zabytkowej zagrody jest rodowity podegrodzianin Krzysztof Bodziony, od dwunastu lat dyrektor Gminnego Ośrodka Kultury w Podegrodziu, wieloletni członek Regionalnego Zespołu "Podegrodzie". Sam o sobie i swojej pasji mówi: "Moja praca jest ściśle związana z kulturą lachowską i całym jej bogactwem. Prywatnie jestem zafascynowany historią moich przodków i mojej rodzinnej miejscowości. Od 15 lat gromadzę stare, wiejskie sprzęty codziennego użytku, obrazy, ludowe stroje, zegary. Zapisuję też zwyczaje, obrzędy, stare piosenki i melodie lachowskie, gromadzę literaturę z zakresu etnografii, archeologii i historii dotyczącą regionu Podegrodzkiego."

Odtwarzanie Podegrodzkiej zagrody zaczęło się od 2000 roku. Pierwszy przeniesiony został drewniany spichlerz "sołek", który po postawieniu na "Kubalówce" był miejscem przechowywania zbiorów. Trzy lata później obok spichlerza stanęła drewniana, podegrodzka chałupa z 1858 roku, przebudowana w pierwszej połowie xx wieku. Większość prac związanych z rozbiórką i postawieniem chałupy na nowym miejscu Krzysztof Bodziony wykonał sam, przy pomocy rodziny i przyjaciół, pod fachowym nadzorem miejscowych cieśli Józefa Gorczowskiego i Józefa Lorczyka. W prace wykończeniowe najwięcej serca włożyli Piotr Kulak i Stanisław Bodziony. Drewniana, zrębowa chałupa o wymiarach 15m. na 7,5m., z dwuspadowym, krokwiowym dachem pokrytym starą, ceramiczną dachówką składa się z trzech pomieszczeń: sieni, "chałupy" (kuchni) i izdebki. W jej wnętrzach częściowo prezentowana jest kolekcja etnograficzna właściciela, a częściowo odtworzono mieszkanie rodziny chłopskiej z Podegrodzia, z pierwszej połowy ubiegłego wieku. W sieni zgromadzono wiele ciekawych eksponatów: narzędzia do obróbki lnu i konopii, beczki i inne naczynia bednarskie, narzędzia stolarskie i dekarskie, żelazka, jarzma, części uprzęży oraz wiele innych przydatnych w dawnym gospodarstwie sprzętów. W kuchni został odtworzony tradycyjny, rozległy piec z kapą, paleniskiem i piecem chlebnym. Wyposażenie kuchni stanowią proste sprzęty: ławki, półki, kredens, stół i starodawne naczynia drewniane, ceramika, narzędzia niezbędne do obróbki przygotowania posiłków dopełniają jej wystroju. Z kuchni przechodzimy do izdebki, gdzie znajdują się tradycyjne, stolarskiej roboty meble: drewniane łóżka, kredens, zabytkowe, malowane skrzynie. U powały wisi starodawna "zyrtka", drewniana żerdź na odzież i chusty. Na wprost wejścia, pod oknami stoi ozdobna ława, a przed nią stół i gięte krzesła, pochodzące z wytwórni w niedalekim Jazowsku. Ozdobą izby jest galeria kilkunastu religijnych obrazów, bogato przystrojonych bibułkowymi kwiatami, wycinankami i innymi ozdobami wykonanymi przez ludowe artystki z lachowskich wsi.
Kolejnym obiektem "Kubalówki" jest niewielka, drewniana kuźnia wiejska z początku xx wieku. Odtworzono w niej palenisko z miechem i kowadłem. Narzędzia kowalskie pochodzą z dawnych, przydomowych kuźni podegrodzkich. Na potrzeby własne oraz sąsiadów i zwiedzających, kuźnia jest uruchamiana i pracuje w niej kowal.

W "Kubalówce" odbywają się ponadto liczne pokazy tradycyjnych zajęć wiejskich, na przykład: pieczenie chleba w piecu chlebowym, wypiek opłatków wigilijnych, wykonywanie tradycyjnych ozdób obrzędowych jak podłaźniczki, pająki, czy układanie bukietów na święto matki boskiej zielnej. Wszystkie eksponaty znajdujące się w zagrodzie pochodzą ze wsi lachowskich, które należały do starej parafii Podegrodzkiej. Większość tych przedmiotów pochodzi z końca xix lub początku xx wieku. Wiele z nich twórca zagrody otrzymał za darmo od mieszkańców Podegrodzia i okolic. Dostępne od lipca 2004 roku do zwiedzania zbiory liczą już ponad 800 pozycji, niestety jeszcze nie skatalogowanych i opisanych. Kolekcja cały czas się powiększa dzięki ludziom, którym leży na sercu zachowanie od zapomnienia dawnej kultury lachowskiej.